ပဲရစ္အေျခစိုက္ လူ႕အခြင့္အေရးဦးေဆာင္မႈေကာင္စီက ၂၀၀၆ ခုႏွစ္အတြက္ သတင္းစာဆရာအျဖစ္ “Journalist of the year” အျဖစ္ ျမန္မာျပည္မွ ဦး၀င္းတင္ကို ထုတ္ျပန္ ေၾကညာတယ္။ နယ္စည္းမျခားသတင္းေထာက္မ်ားအဖြဲ႕ရဲ႕ သတင္းလြတ္လပ္မႈတိုက္ပြဲ၀င္ ဆုခ်ီးျမႇင့္တယ္။ အရင္ကလဲ ေရႊကေလာင္ဆုတို႕၊ သတင္းလြတ္လပ္ခြင့္ ဆုတို႔ ရရွိပါေသးတယ္။ ဂုဏ္ယူ၀မ္းသာမိပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ၀မ္းနည္းေနေသးတယ္။ သူမလြတ္ေသးလို႔။ ျဖစ္ႏုိင္မယ္ ဆိုရင္ ဒီဆုေတြကိုေတာင္ ျပန္အပ္ခ်င္တယ္။ သူ႕ကိုသာ လႊတ္ေပးမယ္ဆိုရင္။ ဒါကလဲ ကၽြန္ေတာ့ရဲ႕ တကိုယ္ေတာ္ဆႏၵသာျဖစ္ပါတယ္။

            သူနဲ႔ကၽြန္ေတာ္နဲ႕က သားအဖအရြယ္ေလာက္ အသက္ကြာျခားပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ သူက ခင္းဗ်ား - ကၽြန္ေတာ္နဲ႕ ေလးေလးစားစား ေျပာဆိုဆက္ဆံတယ္။ ကၽြန္ေတာ္ထက္ငယ္တဲ့ သူ႕ေျမးအရြယ္ေလာက္ လူငယ္ေတြကိုေတာင္မွ ခင္ဗ်ားနဲ႕ ကၽြန္ေတာ္နဲ႕ ေျပာတယ္။ အရင္တုန္းကေတာ့ ဟံသာ၀တီသတင္းစာဆရာႀကီး ဦး၀င္းတင္လို႕ သမုတ္ၾကတယ္။ NLD စတင္တည္ေထာင္ခါစကလဲ ဦးေအာင္ႀကီးကေတာင္မွ ကြန္ျမဴနစ္ေတြလို႕ အစြပ္စြဲခံရတဲ့ထဲမွာ ပါေသးတာဘဲ။

            ေထာင္ထဲေရာက္ေတာ့ အင္စိန္ေထာင္ (၃) တုိက္မွာ ၂ ႏွစ္ခြဲ - ၃ ႏွစ္ေလာက္ အတူေန ရပါတယ္။ ၁၉၉၃-၉၆ ၀န္းက်င္ေလာက္ေပါ့။ ႏုိင္ငံေတာ္ေၾကျငာခ်က္ ၁၁/၉၂ ေၾကျငာၿပီးခါစ ဆိုေတာ့ ႏုိင္ငံေရးအက်ဥ္းသားေတြ လြတ္တဲ့သူကလြတ္၊ က်န္တဲ့သူကက်န္နဲ႕။ ဒါေပမယ့္ မနက္ျဖန္သဘက္ခါကို ႏုိင္ငံေတာ္လာၿပီး ခ်က္ျခင္းအားလုံးဘဲလြတ္ၾကေတာ့ မလိုလိုျဖစ္ေနတဲ့ အခ်ိန္ကာလေပါ့။

            ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ကိုေတာင္မွ အျပင္မွာ လြတ္ေပးထားတယ္။ ေဒၚစုကလဲ ႏုိင္ငံေရးအက်ဥ္းသားမိသားစုမ်ားကို ေတြ႕ဆုံၿပီး အားေပးတယ္။ ေဒၚစုလက္ေဆာင္ေပးခဲ့တဲ့ မ်က္ႏွာသုတ္ပု၀ါတို႕၊ ဆပ္ျပာတို႕ဆုိရင္ ေထာင္ထဲအထိေတာင္ ေရာက္လာတယ္။ အျပင္ကို လြတ္သြားတဲ့ သူေတြကလဲ အထဲမွာက်န္ခဲ့တဲ့ ကၽြန္ေတာ္တို႕ေတြကို ေထာင္၀င္စာလာေတြ႕ တယ္။ အားေပးၾကတယ္။ BBC, VOA, ........ သတင္းေတြေျပာတယ္။ မၾကာခင္ အားလုံးလြတ္မွာဘဲတဲ့။ ဒီေတာ့ အထဲမွာေနရတဲ့သူေတြအဖို႕လဲ အေနအစားေခ်ာင္တယ္။ အရင္လို တင္းတင္းၾကပ္ၾကပ္ မရွိဘူး။ ‘ေနာက္လွည့္ပုံစံထုိင္၊ ေမွာက္ထားစမ္း တ၀ုန္း၀ုန္း - တဒိုင္းဒုိင္း’ေတြ မရွိေတာ့ဘူး။ ေပ်ာက္ကုန္ၿပီ။ မေန႕တေန႕ကအျဖစ္အပ်က္ေတြကို အတိတ္မွာ ထားခဲ့တယ္။ ေမ့ထားလိုက္ၾကတယ္။

            တုိက္ထဲမွလည္း မနက္ ၂ နာရီ၊ ေန႕လည္ ၃ နာရီ၀န္းက်င္ေလာက္ တံခါးဖြင့္ေပးထား တယ္။ ႀကိဳက္တဲ့အခန္းမွာ ႀကိဳက္တဲ့သူနဲ႕သြားၿပီးစကားေျပာလို႕ရတယ္။ ႏုိင္ငံေရးသမားေတြ ခ်ည္းဘဲ စုထားတာဆိုေတာ့လဲ စကားေျပာရဖို႕က အဓိကျဖစ္တယ္ေလ။ အရင္တုန္းကဆိုရင္ တုိက္ထဲမွာ တေယာက္တခန္းေနရတယ္။ တေန႕လုံးမွ (၁၀) မိနစ္ေလာက္ဘဲ ေျမႀကီးနဲ႕ ထိခြင့္ရတယ္။ က်န္တဲ့အခ်ိန္မွာ (၁၀) ေပပတ္လည္အခန္းေလးထဲ ပိတ္ေလွာင္ခံထားရ။ (၁၀)မိနစ္ေလာက္ ေရခ်ဳိးဆင္းခ်ိန္ေလးေတာင္မွ ၀ါဒါ၀န္ထမ္း ၄-၅ ေယာက္ေလာက္ ၀ုိင္းထားေတာ့ ဘယ္အခန္းမွာ ဘယ္သူရွိေနမွန္းေတာင္ မသိဘူး။ ျမင္ဘူးဖို႕ဆို ေ၀းစြ။ အခ်ဳိ႕ဆို အသံကိုရင္းႏွီးေနတယ္။ လူမျမင္ဖူးဘူး။ အျပင္ျပန္ေရာက္ေတာ့ တႀကိမ္မွာ ၀ိဓူရ သခင္ခ်စ္ေမာင္ရဲ႕အသုဘမွာ မင္းကိုႏိုင္နဲ႕ ေရွ႕ေနႀကီးဦးထြန္းတင္တို႕ကို မိတ္ဆက္ေပးရ ေသးတယ္။ သူတို႕ (၂) ေယာက္က အထူးတိုက္ထဲမွာ အခန္းခ်င္းကပ္လွ်က္ေနဘူးတယ္။ နာမည္သိတယ္။ အသံခ်င္းရင္းႏွီးေနတယ္။ လူခ်င္းမေတြ႕ဖူး၊ မျမင္ဖူးဘူး။

            ဒါကလဲ ႏွစ္နဲ႕ခ်ီၿပီးေနရတာ။ လူသားေတြဘဲ စကားေျပာခ်င္တယ္။ အခ်ဳိ႕ဆို ရူးသြားတယ္။ အခ်ဳိ႕က ေလျဖတ္။ က်န္းမာေရးမေကာင္း။ ေသတဲ့လူေတြလဲ ေသကုန္ၿပီ။ အထူးသျဖင့္ လူႀကီးေတြအတြက္ ပိုၿပီး မေနသင့္ဘူး။ သမံတလင္းေပၚမွာ ဖ်ာၾကမ္းခင္းၿပီး အိပ္ရတာ။ (ကၽြန္ေတာ္တို႕လြတ္ၿပီး ၁၉၉၉-၂၀၀၀ ၀န္းက်င္မွ ICRC ၀င္လို႕ ကြပ္ပ်စ္နဲ႕ အိပ္ၾကရတာ။) ၾကာေလ က်န္းမာေရးက ထိခိုက္လာေလဘဲ။ ဗိုလ္စက္ေရာင္၊ ဦးစိုး၀င္း၊          မန္းဒါ၀ိတ္၊ မုံရြာဦးတင္ေရႊတို႕ ---- အမ်ားႀကီးဘဲ။ လူႀကီးေတြဆိုေတာ့ အဓိက သံမံတလင္း အေအးပတ္ၿပီး ေသၾကရတာ။ အာဏာပိုင္ေတြ႕ရဲ႕ ညစ္ပတ္တာ၊ ညႇင္းပန္းႏွိပ္စက္တာေတြကို ကၽြန္ေတာ္တို႕လူငယ္ေတြနဲ႕ ရင္ေဘာင္တန္းၿပီးခံၾကရတယ္။ တုိင္းျပည္အတြက္ သိပ္ႏွေျမာဖို႕ ေကာင္းတယ္။ ဒီလိုလူႀကီးေတြထဲမွာ အဘ၀တီတစ္ေယာက္လည္း အပါအ၀င္ေပါ့။ ခုဆိုရင္ ႏွစ္ရွည္လမ်ားဆိုေတာ့ ပိုၿပီးစိုးရိမ္ရတယ္။ ေထာင္ထဲ၊ တုိက္ထဲမွာခ်ည္းဘဲ (၁၇) ႏွစ္ေက်ာ္ဆိုတဲ့ အတုိင္းအတာက အေတာ္ကိုလြန္တာေပါ့လို႕ဘဲ ေျပာရေတာ့မယ္။ လူငယ္ေတြဆိုရင္ေတာင္မွ ဒီေလာက္ေတာင္ ခံႏုိင္ရည္ရွိဖို႕သိပ္မလြယ္ဘူး။

            အဲဒီကာလတုန္းက ကၽြန္ေတာ္တို႕ (၃) တုိက္မွာ ေနရတာ ေထာင္က်တယ္လို႕ေတာင္ မထင္ရဘူး။ တကၠသိုလ္ေက်ာင္းက ေဘာ္ဒါေဆာင္ေတြမွာ ေနရသလိုဘဲ။ အိပ္တဲ့အခ်ိန္မွဘဲ လူခ်င္းခြဲရတာ။ က်န္တဲ့အခ်ိန္မွာဆို အားရပါးရ စကားေျပာဆိုေနၾကရတာ။ ဗဟုတုတရတယ္။ အေတြ႕အႀကံဳရတယ္။ အစုံဘဲဗ်ာ။ အရမ္းေပ်ာ္ဖို႕ ေကာင္းတာဘဲ။ ဒီလိုလူေတြနဲ႕ ေနာက္တစ္ႀကိမ္သည္လိုဘဲ တစုတစည္းတည္းေနရဖို႕ဆိုတာ မရႏုိင္၊ မျဖစ္ႏုိင္ေတာ့ဘူးဗ်ာ။ လွ်ဳိ႕လွ်ဳိ႕၀ွက္၀ွက္နဲ႕ လုိင္းရုိက္ၿပီးသြားထားတဲ့ စာအုပ္ေတြကလဲ အစုံဘဲ။ ျမန္မာ - အဂၤလိပ္ေတာင္ မကဘူး။ ဂ်ပန္စကားေျပာ စာအုပ္ေတာင္ရွိတယ္။

            ဒီလို လြတ္လြတ္လပ္လပ္ေနရေတာ့လဲ ဒီအခြင့္အေရးေလးေတြ ျပန္ေပ်ာက္သြားမွာကို စိုးရိမ္ၾကတယ္။ အရင္အိမ္မက္ဆိုးႀကီး ျပန္ေတြးမိရင္ ေက်ာခ်မ္းၾကတယ္။ တုိက္ထဲမွာကလည္း လူသစ္သိပ္မရွိပါဘူး။ လူေဟာင္းေတြခ်ည္းဘဲ။ အနည္းဆုံး ေနသားေတြကလည္း ၄- ၅ ႏွစ္ ေလာက္ေတာ့ ရွိတဲ့သူခ်ည္းဘဲ။ ေထာင္သဘာ၊ ေထာင္ဂ်ဳိးေတြ။ အုတ္ရုိးေဆြးေဆြး၊ လူေဆြးေဆြးဆုိတဲ့ သူေတြကို စုထားတာ။ ေထာင္က်ထားတဲ့ ႏွစ္ေတြကလည္း ေမးမၾကည့္နဲ႕။ (၁၀) ႏွစ္ေအာက္ေတာင္မွ မရွိသေလာက္ဘဲ။ ဒီေထာင္ထဲ၊ ဒီတုိက္၀င္းထဲမွာက ကိုယ့္အိမ္ ကိုယ့္ယာလို ျဖစ္ေနၿပီ။ ေတာ္ရုံတန္ရုံ၀န္ထမ္းေတာင္မွ ကိုယ္ေတြေလာက္ ေထာင္အေၾကာင္း မသိႏုိင္ဘူး။ Jail Manual (အက်ဥ္းေထာင္လက္စြဲဥပေဒ) ကို အေရႀကိဳေသာက္ထားၾကတဲ့ သူေတြ။

            အဘ၀တီ ဒီတိုက္၀င္းထဲကိုစေရာက္ခါစက တုိက္ထဲမွာရွိတဲ့ လူငယ္ေတြနဲ႕ သိပ္အစီးမကပ္ဘူး။ သူက အရင္တုံးက အထူးတိုက္မွာ တေယာက္တည္းေနရတဲ့ VIP ေပါ့။ NLD မွာကလည္း CEC အတြင္းေရးမွဴးဆိုေတာ့ အရာထူးကလည္း အေတာ္ႀကီးတာကိုး။ သူ႕ NLD အဖြဲ႕၀င္ေတြကလည္း သူ႕ေရွ႕မွာဆို နားရြက္ေတာင္မွ မခပ္ရဲသလိုဘဲ။ ကုတ္ေခ်ာင္း ကုတ္ေခ်ာင္းနဲ႕ ‘ဆရာ’ ခ်င္း ‘ဟုတ္ကဲ့’ ခ်င္း ထပ္ေနေအာင္ အရမ္းရုိႀကိဳးၾကတယ္။ ကၽြန္ေတာ္တို႕လို ေတာတြင္းလက္နက္ကိုင္ ေတာ္လွန္ေရးအင္အားစုနဲ႕ ဆက္သြယ္ၿပီး ေထာင္က်တဲ့ သူတို႕၊ ABSDF ေက်ာင္းသားတို႕၊ NLD မဟုတ္ၾကတဲ့ လူငယ္ေတြရဲ႕ အျမင္မွာေတာ့ တမ်ဳိးေပါ့။ စရုိက္ေတြကလည္း ခပ္ၾကမ္းၾကမ္း၊ လူငယ္ေတြလည္း ျဖစ္ျပန္္ဆိုေတာ့ အျမင္မတူဘူးေပါ့။ ကိုယ့္အမႈနဲ႕ကိုယ္ ေထာင္ထဲေတာင္မွ ေရာက္ေနၾကၿပီး ဘာဂရုစိုက္စရာလိုလို႕လဲေပါ့။

            ကၽြန္ေတာ္တို႕က အသက္ (၄၀) ေက်ာ္ - (၅၀) တန္း လူလတ္ပိုင္းေတြဆိုေတာ့ အဘ၀တီနဲ႕ အဆင္ေျပေျပ စကားေျပာျဖစ္ၾကပါတယ္။ သူ႕ဆီကလဲ သိခ်င္စရာ ဗဟုတုတေတြ အမ်ားႀကီးရတယ္။ ကၽြန္ေတာ္အေဖကလဲ (ပမညတ)ႏုိင္ငံေရးသမာဆိုေတာ့ စကားဆက္စပ္ ေျပာျဖစ္ေတာ့ ကၽြန္ေတာ္နဲ႕ အေတာ့္ကို ေလေပးေျဖာင့္သြားတယ္။ ကၽြန္ေတာ္ ေထာင္၀င္စာ ထြက္ရင္  အေဖက ေထာင္၀င္စာကို ကၽြန္ေတာ္ဇနီးနဲ႕အတူ လာေတြ႕ျဖစ္ေတာ့ ေထာင္၀င္စာ ျပန္လာရင္ ဘယ္သူေတြရွိေသးလဲ။ ဘယ္သူေတြေသၿပီလဲလို႕ ေမးတယ္၊ ေျပာတယ္။ ကၽြန္ေတာ္ကလဲ ေက်ာင္းသားဘ၀ကတည္းက အရင္ႏုိင္ငံေရးသမားေဟာင္းႀကီးေတြ စုေထာင္ ထားတဲ့ “အားသစ္” ကားဂိတ္မွာ အလုပ္လုပ္ရင္း ေက်ာင္းတက္ရတာ။ ျပည္သူ႕ရဲေဘာ္ ဗိုလ္ေအာင္ႏိုင္၊ ဦးတင္လွဦးတို႕၊ ေရႊေတာင္ဦးအုန္းေမာင္၊ ေက်ာမြဲဦးစိုးသိန္းတို႕ စုၿပီးေထာင္ ထားတဲ့ ကားဂိတ္ဆိုေတာ့ လူေဟာင္းႀကီးေတြ မၾကာခဏလာတဲ့ စုရပ္ျဖစ္တယ္ေလ။ ေနရာကလဲ ကုန္ေစ်းတန္းဆိုေတာ့ လူ၀င္လူထြက္မ်ားတယ္။ BCP က ဆရာ ရာဂ်ာတို႕၊ အညမည ဦးခ်စ္လႈိင္တို႕၊ သခင္လြင္၊ သခင္ခ်စ္ေမာင္တို႕ လာေလ့လာထရွိတဲ့ ေလထန္ကုန္းပဲ ေလ။ ဒီေတာ့ ကၽြန္ေတာ္ကလဲ အဖိုးႀကီးေတြ အေတာ္မ်ားမ်ားနဲ႕ သိတယ္၊ ရင္းႏွီးတယ္။

            တေန႕ ေထာင္၀င္စာကအျပန္ အဘ၀တီကို ေက်ာမြဲဦးစိုးသိန္း ကားေပၚကျပဳတ္က်လို႔ ေသသြားတဲ့အေၾကာင္း ေျပာျဖစ္တယ္။ ခ်က္ျခင္းပဲ အဘ၀တီ အေတာ္စိတ္မေကာင္း ျဖစ္သြား တယ္။ သူ႕နဲ႕တၿမိဳ႕တည္းသားတဲ့။ ပဲခူးတုိင္း၊ ႀကိဳ႕ပင္ေကာက္မွာ ေက်ာမြဲႀကီးတို႕က အလုပ္သမား၊ လယ္သမား ကိုယ္စားလွယ္လုပ္ေနတဲ့အခ်ိန္မွာ သူက ေက်ာင္းသား ကိုယ္စားလွယ္၊ ေက်ာင္းသားေခါင္းေဆာင္အျဖစ္နဲ႕ ႏုိင္ငံေရးလုပ္ကိုင္လႈပ္ရွားၾကတယ္။ ေက်ာမြဲႀကီးတို႕ BCP မွာ ေတာခိုတဲ့ အေၾကာင္း။ ဖမ္းမိ ေထာင္က်တဲ့အေၾကာင္းက အစေပါ့။ ေက်ာမြဲႀကီးက အရင္က အေမြရလို႕အရမ္းခ်မ္းသာတယ္၊ ႏိုင္ငံေရးသမားေဟာင္း အေတာ္မ်ားမ်ားကို အကူအညီေပးတယ္၊ ေနာက္ေတာ့ တျဖည္းျဖည္းနဲ႕ဆင္းရဲသြားတယ္၊ ဒါေတာင္မွ အသက္ႀကီးတဲ့အထိ စီးပြားေရးလုပ္တုန္း၊ ႏိုင္ငံေရးလုပ္တုန္းဘဲေပါ့၊ ၀ိဓူရ သခင္ခ်စ္ေမာင္တို႕၊ ေဖေဖတို႕နဲ႕တြဲၿပီး ပါတီေထာင္တဲ့ အေၾကာင္းကအစေပါ့၊ ေက်ာမြဲ ဦးစိုးသိန္းနဲ႕ အဘ၀တီတို ့မွာ တူညီတဲ့ အခ်က္ေတြရွိတယ္၊ ႏွစ္ေယာက္စလံုး အသက္ႀကီးတဲ့အထိ လူပ်ိဳႀကီးေတြ ျဖစ္ေနၾကတယ္၊ အားနာတတ္္တယ္။ ကိုယ့္မွာရွိတဲ့ အခက္အခဲကို သူမ်ားကို ဘယ္ေတာ့မွထုတ္မေျပာၾကဘူး။ သိပ္လွ်ိဳ႕၀ွက္တယ္။ ကိုယ္ကပဲ သူမ်ားကို အကူအညီေပးခ်င္ေနၾကတာ။ ေခါင္းထဲမွာလဲ အမ်ားအတြက္ ဘာလုပ္ေပးရမလဲဆိုတဲ့ ႏိုင္ငံေရးေတြ၊ လူမႈေရးေတြဘဲ အၿမဲရွိတယ္၊ ဒါဘဲ စဥ္းစားေနၾကတဲ့သူေတြ။

            ကၽြန္ေတာ္တို႕ (၃)တိုက္၀င္းထဲမွာလည္း ကၽြန္ေတာ့္လိုဘဲ ေထာင္၀င္စာ သိပ္မမွန္တဲ့ သူေတြကို “သာတီးဒီ” အုပ္စုလို႕ေခၚၾကတယ္။ ေထာင္၀င္စာမမွန္တဲ့ ေဒါင္တာျမင့္ႏိုင္တို ့၊ ကိုဘမ်ိဳးသိန္းတို ့၊ ဘိုးေတာ္ ခင္၀င္းတို႕၊ BCP အမွဳတြဲကိုစိုးျမင့္(တိရစၦာန္ဆရာ၀န္)တို႕ေပါ့။ ကိုစိုးျမင့္ဆိုရင္ ကၽြန္ေတာ္တို႕အတူေနၾကတဲ့အေလ်ာက္မွာ ေထာင္၀င္စာလာတာ တခါမွ မေတြ႕ဖူးဘူး။ ဆရာလူ၀လို႕ေခၚတယ္။ ကဗ်ာစပ္တယ္။ သီခ်င္းစပ္တယ္။ သီခ်င္းသံစဥ္ ႏုဒ္ေတြကို ပါးစပ္နဲ ့ ဒို၊ ေရ၊ မီ၊ ဖာ ေအာ္ၿပီးသင္တာ သူနဲ ့မွဘဲ ေတြ႕ဖူးေတာ့တယ္။ ဆလိုင္း ကိုကိုႀကီးတို ့၊ မိုးေဇာ္ဦး(NLD)လူငယ္ဗဟို)၊ ဂ်င္မီတို ့(၈၈မ်ိဳးဆက္သစ္ေက်ာင္းေခါင္းေဆာင္၊ Signature Campaign ႏွင့္ ဆုေတာင္းပြဲမ်ားကို ဦ္းေဆာင္လုပ္ေနသူ) ဆိုရင္ ေထာင္အျပင္က ဖြင့္တဲ့ သီ္းခ်င္းသံစဥ္ကို 1,2,3,4 .... ဒိုေရမီဖာ ႏုဒ္နဲ႕လိုက္ေရးလို႕ရေအာင္လို ့ကို သူသင္ေပးထားတာ။ အံ့ၾသစရာ ပါရမီရွင္ပါဘဲ။ ဒီလိုနဲ ့ တခါေတာ့ အဘ၀တီလဲ ကၽြန္ေတာ္တို ့ သာတီးဒီအဖြဲ႕၀င္ျဖစ္သြားတယ္။ သူ႕ကို ေထာင္၀င္စာအၿမဲလာေတြ ့ေနတဲ့ ဦးအုန္းထြန္း ခရီးသြားေနလို ့လား၊ ေဆးကုသေနလို႕လားဘဲ။ အဘ၀တီက လူပ်ိဳႀကီးဆိုေတာ့ သူ ့ရဲ႕ ငယ္သူငယ္ခ်င္း ဦးအုန္းထြန္းကပဲ ေထာင္၀င္စာ အၿမဲလာေတြ ့ေနရတာ။ ဦးအုန္းထြန္းကေန ေနာက္တေယာက္ အလႊဲမွာ ေထာင္၀င္စာေတြျပတ္သြားတာေပါ့။

            အဘ၀တီ ေထာင္၀င္စာလာရင္ ကၽြန္ေတာ္တို ့ သိပ္ေပ်ာ္တယ္။ ႀကိဳက္တာယူစား၊ ႏႈိက္စားလို႕ရတယ္။ အထူးသျဖင့္ ကၽြန္ေတာ္တို႕လို ေထာင္၀င္စာမမွန္တဲ့ သာတီးဒီအုပ္စုက ိုေတာ့ မပ်က္မကြက္ကို သူကိုယ္တိုင္ လာေခၚေလ့ရွိတယ္။ သူ ့ေထာင္၀င္စာမွာ ဗမာမုန္႕ေတြ အၿမဲပါေလ့ရွိတယ္။ အျပင္မွာတုန္းကလဲ ဗမာမုန္႕ေတြကို အၿမဲလုပ္စားေလ့ရွိတယ္လို႕ ေျပာတယ္။ မႏၱေလးဟံသာ၀တီသတင္းစာတိုက္မွာ လုပ္တုန္းက တပတ္တခါ အၿမဲတမ္း ဗမာဆန္မုန္ ့တခုမဟုတ္တခုု အၿမဲလုပ္ၿပီး အိမ္ေဘးနားက ကေလးေတြကို ကိုယ္တိုင္ ေကၽြးေလ့့ရွိတယ္တဲ့။ ခုလဲ မုန္႕ပ်ားသလက္၊ ဘိန္းမုန္ ့၊ မုန္ ့လင္မယားတို ့ တခုခုပါတယ္။ ႀကိဳက္လဲႀကိဳက္တတ္တယ္။ ရန္ကုန္မွာဆို အရင္စစ္ရံုးနားက ဆင္းဒင္၀စ္လမ္းၾကားထဲမွာရွိတဲ့ မုန္ ့ပ်ားသလက္ဆိုင္ကအစ သိတယ္။

            ကၽြန္ေတာ္တို ့လဲ သူ ့ေထာင္၀င္စာမွာပါတဲ့ ဟင္းေလးအိုးႀကီးဟင္းေပါင္းကို ေထာင္ထဲ ေရာက္မွဘဲ စားဖူးေတာ့တယ္။ မႏၱေလး ကိုပညာရဲ႕ေက်ာင္းမွာ ၀က္သားနဲ ့ ပုန္းရည္ႀကီး၊ ဇီးျဖဴသီးတို ့ေရာၿပီးခ်က္ထားတဲ့ ဟင္းဘဲ။ လနဲ ့ခ်ီၿပီးခံတယ္။ မသိုးဘူး။ စားလို ့လဲ အရမ္းေကာင္းတာဘဲ။ မႏၱေလး၊ အမရပူရက ေတာင္သံုးလံုးေက်ာင္းတိုက္မွာ လာၾကတဲ့ ဒကာ၊ ဒကာမေတြကို အၿမဲခ်က္ေကၽြးတာတဲ့။ ခုလည္း ကိုပညာက သူ ့အတြက္ အၿမဲ လူႀကံဳနဲ႕ ထည့္ေပးေနတာ။ လူထုေဒၚအမာကလည္း သူ႕အတြက္ ေထာင္၀င္စာ စားစရာေတြကို မႏၱေလးက လူႀကံဳနဲ႕ထည့္ေပးေလ့ရွိတယ္။ မႏၱေလး ဟံသာ၀တီသတင္းစာတိုက္မွာ အယ္ဒီတာခ်ဳပ္အေနနဲ႕ ႏွစ္အေတာ္ၾကာၾကာ လုပ္လာခဲ့တာဆိုေတာ့ မႏၱေလးသားလိုျဖစ္ေနၿပီ။ မႏၱေလးက စာေပစကား၀ိုင္း၊ ေဆြးေႏြးပြဲတို ကလဲ အဘ၀တီပဲ စတင္ခဲ့တာကို သိရတယ္။ လူပ်ိဳႀကီးဆိုေတာ့ ကေလးေတြကို အရမ္းခ်စ္တတ္တယ္။ မႏၱေလးမွာတုန္းက တပတ္ကိုတခါ ကေလးေတြအတြက္ မုန္းလံုးေရေပၚတို ့၊ မုန္႕ၾကာေစ့တို ့ စတဲ့ဗမာမုန္ ့ေတြကို ကိုယ္တိုင္လုပ္ၿပီး ေကၽြးေလ့ရွိတယ္၊

            သတင္းစာဆရာႀကီးဆိုေတာ့ အၾကားအျမင္ဗဟုတုတကလဲ အေတာ္စံုတယ္။ ေထာင္ထဲမွာေတာ့ ကၽြန္ေတာ္တို ့ေတြအတြက္ Dictionary ႀကီး၊ Encyclopedia စြယ္စံုက်မ္း ႀကီးဘဲေပါ့။ စာဖက္အားလည္း အေတာ့္ကို ေကာင္းခဲ့တာ။ အစိုးရတိုက္ခန္း ရန္ကုန္လမ္းသစ္ ရိပ္သာအိမ္မွာ ေနတံုးက တနဂၤေႏြေန ့ဆိုရင္ အိမ္တံခါးကို အျပင္က ေသာ့ခတ္ခိုင္းၿပီး အိမ္ထဲျပန္၀င္ စာဖက္ေလ့ရွိတယ္တဲ့။ ႏို ့မို ့ဆိုရင္ အိမ္ကိုအလည္လာတဲ့ ဧည့္သည္ကို အားနာၿပီး စကားေျပာေနရရင္ စာေတြမဖတ္ျဖစ္မွာစိုးလို႕တဲ့။ တပတ္ကို အနည္းဆံုး အုပ္ ၄၀-၅၀ ေလာက္ ဖတ္တယ္။ ဖတ္ၿပီ္းသားစာအုပ္ေတြကိုလဲ မွတ္တမ္းကပ္ျပားေလးေတြမွာ အက်ဥ္းခ်ဳပ္ေရးဖို ့ Index လုပ္ၿပီး သိမ္းထားတယ္တဲ့။ ဒါမွ သူဖတ္ၿပီးတဲ့ စာအုပ္နဲ႕ အေၾကာင္းအရာေတြကို ေနာင္တခ်ိန္ျပန္ရွာလို ့ရမယ္။ ျပန္သတိရမွတ္မိမယ္။ သိပ္စနစ္က်တာဘဲ။ အားက်ဖို႕၊ အတုယူဖို႕ ့သိပ္ေကာင္းတယ္။ အပတ္တိုင္း အဲဒီလို စာဖတ္ဖို ့အတြက္ေတာ့ အျပင္ကို လံုး၀ မထြက္ေတာ့ ဘူး။ ဘယ္သူနဲ႕မွလည္း မေတြ႕ေတာ့ဘူး။ အဆက္အသြယ္လည္း မလုပ္ေတာ့ဘူး။

            မဆလေခတ္တုန္းကဆိုရင္ တကၠသိုလ္ဗဟိုစာတိုက္မွဴး ဦးေသာ္ေကာင္းရယ္၊ အဘ၀တီရယ္ဆိုတာ စာဖတ္အား အေကာင္းဆံုးေတြလို႕ကို ေျပာဆိုသမုတ္ၾကရတယ္။ အဂၤလိပ္စာလဲ သိပ္ေကာင္းတယ္။ စာဖတ္တာလဲ အရမ္းျမန္တယ္။ ဖတ္ၿပီးသား အကုန္နီးပါး ကိုလဲ မွတ္မိေနတတ္ၾကတယ္။ မဆလဥကၠဌ ဦးေန၀င္းကေတာင္မွ သူတို႕ႏွစ္ေယာက္ကို ေထာက္လွမ္းေရးမွဴး မ်က္မွန္ႀကီး ဦးတင္ဦးအကူအညီနဲ႕ မၾကာခဏ  ေခၚေတြ႕ၿပီး  ဖတ္ၿပီးသား စာအုပ္ေတြကို ေမးျမန္းေဆြးေႏြးေလ့ရွိတယ္တဲ့။ ဦးေန၀င္းကလည္း ျမန္မာျပည္အတြက္ ခြဲတမ္းရတဲ့ အခ်ိဳ႕ရွားပါးစာအုပ္ေတြကို သူတေယာက္တည္း ယူေလ့ရွိတယ္တဲ့။ သူ႕အိမ္ စာၾကည္တိုက္က ပိုမွသာ ဗဟိုစာၾကည့္တိုက္တို႕၊ အမ်ိဳးသားစာၾကည့္တိုက္တို႕ကို ေရာက္ၾကရ တာ။ ဒီလိုစာအုပ္ေတြကို ဖတ္ႏိုင္၊ ေျပာႏိုင္တယ္ဆိုတဲ့ လူကလည္း ဗမာျပည္မွာက လက္ခ်ိဳးေရ လို႕ရတဲ့ နည္းနည္းေလးဆိုေတာ့ သူတို႕ႏွစ္ေယာက္္ကို ေခၚေတြ႕၊ ေမးျမန္း၊ ေဆြးေႏြးနဲ႕ ဦးေႏွာက္ေဖာက္စားတယ္ေပါ့။ သူ႕တပည့္ ညာလက္ရံုး မ်က္မွန္ႀကီး ေထာက္လွမ္းေရး ဗိုလ္မွဴးခ်ဳပ္ တင္ဦးထက္ေတာင္ စာဖတ္အား ပိုေကာင္းတဲ့ သူေတြ၊ အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ အေတြ႕အႀကံဳ ဗဟုသုတေတြပါ ရွိတဲ့သူေတြ ျဖစ္ေနတာကိုး။

            အဘ၀တီရဲ႕ အေတြအႀကံဳမွတ္တမ္းေလးေတြေျပာျပတယ္။ ေက်ာင္းသားဘ၀ ကတည္းက သတင္းစာေတြ၊ ဂ်ာနယ္ေတြမွာ စာေရးတယ္။ ဘာသာျပန္တယ္။ အခ်ိန္ပိုင္း လက္ေထာက္အယ္ဒီတာ လုပ္တယ္။ တေန႕ စာေပဗိမၼာန္မွာ ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ဦးႏုနဲ႕ ေတြ႕တယ္။ ဦးႏုကလဲ သူဘာသာျပန္တာကို တေလးတစား ခ်ီးက်ဴးတယ္။ ေနာက္တခ်ိန္မွာ ျမန္မာျပည္ အတြက္ အဘ၀တီတို႕လို ေတာ္တဲ့လူငယ္ေတြကိုေတြ႕ရလို႕ အနာဂတ္အတြက္ ရင္ေအးစရာ စိတ္ခ်မ္းသာစရာလို႕ ေျပာခဲ့တာကို ခုထိလဲဂုဏ္ယူလို႕ မဆံုးဘူး။ ဦးႏုရဲ႕ ရိုးသားတဲ့ ဂုဏ္ပုဒ္ေတြကိုလည္း ခုထိထုတ္ေဖၚခ်ီးက်ဴးေနတုန္းဘဲ။ သူကိုယ္တို္င္ကလည္း အလြန္ရုိးသား၊ အလြန္ ႀကိဳးစားတဲ့သူ လူေတာ္ပညာရွိတေယာက္ ျဖစ္ေနတာကိုး။ သူတပါး ခ်ီးက်ဴးဂုဏ္ျပဳဖို႕ ဘယ္၀န္ေလးလိုက္မလဲ။

            အဂၤလိပ္ႏိုင္ငံ Daily Mirror သတင္းစာမွာ အယ္ဒီတာေရာ သတင္းေထာက္ေရာ လုပ္ခဲ့ဘူးတယ္။ ဖင္လန္တို႕၊ ဆြီဒင္တို႕လုိ ကမၻာ့ေျမာက္ဖ်ားက ႏိုင္ငံေတြမွာလည္း သြားလုပ္ရတဲ့ အေတြ႕အႀကံဳရွိတယ္။ ေန႕ ၆ လ၊ ည ၆ လ ေနရတဲ့ အေတြ႕အႀကဳံေတြကုိ ေျပာျပတယ္။ ည ၆ လက်တဲ့အခ်ိန္မွာ လွ်ပ္စစ္မီးေရာင္နဲ႕ ေနရသလုိ ေန႕ ၆ လမွာလည္း အေတာ္ကို အူေၾကာင္ေၾကာင္ႏိုင္တဲ့အေၾကာင္း၊ လမ္းေပၚမွာ လူအသြားအလာနဲသြားလို႕သာ ညလို႕ သတ္မွတ္ၾကတာတဲ့။ ေနေရာက္ကေတာ့ ျမင္ေနရတာပဲတဲ့။

            ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ေၾကးမံုသတင္းစာတိုက္ဖြင့္ဖို႕ ဦးေသာင္းက လွမ္းေခၚတယ္။ လာေခၚတယ္။ အျပန္မွာ ေလယဥ္နဲ႕မျပန္ဘဲ သေဘၤာစီးၿပီး ျပန္လာတာ။ တလကိုးသီတင္း အၾကာႀကီး သေဘၤာစီးတဲ့ အေတြ႕အႀကံဳရခဲ့တာတဲ့။ ႏိုင္ငံျခားမွာလည္း အႏုပညာေ၀ဖန္ေရး အတက္ပညာ ဒီပလိုမာယူခဲ့တာ။ ပန္းခ်ီ၊ ပန္းပု အႏုပညာေတြကို ခံစားတတ္တယ္။ ေ၀ဖန္ တတ္တယ္။ ပန္းခ်ီမဆြဲတတ္၊ ပန္းပုမထုတတ္ေပမဲ့ အလင္းအေမွာင္ အေရာင္ေတြရဲ႕ အံ၀င္ခြင္ က်မႈ ရွိ၊ မရွိကို ျမင္ရံုနဲ႕ခ်က္ျခင္းသိတတ္တဲ့ ပါရမီရွင္ေတြဘဲ။ အရင္တုန္းကေတာ့ သူ႕လိုဘဲ ဒီပလိုမာမ်ိဳး ဗမာျပည္မွာ ၂ ေယာက္ ၃ ေယာက္ေလာက္ပဲ ရွိတယ္။ ကၽြန္ေတာ္တို႕ေတြေတာင္မွ သူနဲ႕ေတြ႕မွဘဲ ၾကားဖူးေတာ့တာဘဲ။ ကိုယ္ကလည္း မဆလေခတ္ထဲမွာ လူျဖစ္လာၾကရတဲ့ သူေတြဆိုေတာ့လဲ အၾကားအျမင္ ဗဟုသုတကလည္း နည္းတာကိုး။

            ၁၉၉၄ ၀န္းက်င္ေလာက္မွာ အေမရိကန္လႊတ္ေတာ္အမတ္ ဘီရစ္ခ်က္ဆန္ (Bill Richardson) ျမန္မာျပည္ကိုအလည္လာတယ္။ ေဒၚေအာင္ဆန္္းစုၾကည္နဲ႕ ေတြ႕တယ္။ ဗမာျပည္အေရးကိစၥေတြ ေဆြးေႏြးတယ္။ ဒီမွာ ေဒၚစုက ေထာင္ထဲမွာရွိတဲ့ အဘ၀တီရဲ႕ က်န္းမားေရးအေျခအေနကို သြားၾကည့္ဖို႕၊ အင္းစိန္ေထာင္မွာ သြားေရာက္ေတြ႕ဆံုဖို႕အတြက္ တိုက္တြန္းလိုက္တယ္။ ဘီရစ္ခ်တ္ဆန္ ေထာင္ကိုလာတယ္။ အဘ၀တီနဲ႕ အင္းစိန္ေထာင္ထဲမွာ ၂ ရီေလာက္ေတြ႕ ဆံုခြင့္ရခဲ့တယ္။

            ဘီရစ္ခ်က္ဆန္ကေတာ့ အဘ၀တီရဲ႕ က်န္းမားေရးကို အဓိကထားၿပီး ေျပာဆိုတယ္။ ေဒၚစုအပါအ၀င္ အျပင္မွာရွိတဲ့ သူေတြအားလံုးက အဘ၀တီရဲ႕ က်န္းမားေရးအေျခအေနေတြကို စိုးရိမ္ေနၾကေၾကာင္း ေျပာတယ္။ ဒါေပမဲ့ အဘ၀တီကေတာ့ ျမန္မာျပည္ရဲ႕ ႏိုင္ငံေရးအေျခအေန မ်ားကို အဓိကထား ေဆြးေႏြးေျပာဆိုတယ္။ အမ်ိဳးသားျပန္လည္သင့္ျမတ္ေရး(National Reconciliation)အတြက္ န၀တ (ယခုနအဖ) အေနနဲ႕ ေဒၚစုနဲ႕ ႏိုင္ငံေရးစားပြဲ၀ိုင္းမွာ ေတြ႕ဆံု ေဆြးေႏြးေရး (Dialogue) လုပ္ဖို႕ ကိစၥတိုက္တြန္းမဲ့ေၾကာင္းနဲ႕ အဘ၀တီမွာၾကားလိုေသာ Message ကိုလည္း ေဒၚစုထံသို႕ သယ္ေဆာင္သြားမည့္အေၾကာင္းကို သူကတဆင့္ ျပန္ေျပာ ျပလို႕ ကၽြန္ေတာ္တို႕ သိခဲ့ရတယ္။

            အဲဒီအခ်ိန္တုန္းက ကၽြန္ေတာ္တို႕ တိုက္၀င္းထဲမွာ လြတ္လြတ္လပ္လပ္ ေနၾကရေတာ့ လည္း အာဏာပိုင္ေတြ မသိေအာင္လို႕ ႏိုင္ငံေရးအသြင္ေဆာင္တဲ့၊ လူမႈေရးအသြင္ေဆာင္တဲ့ အဖြဲ႕ေလးေတြကို လွ်ိ႕၀ွက္စြာ ဖြဲ႕ျဖစ္ခဲ့ၾကတယ္။ နီးစပ္ရာ၊ အယူအဆတူရာ၊ အမႈတြဲအမႈျဖစ္စဥ္ တူညီရာ စသျဖင့္ ကိုယ္အားသန္ရာ ကိုယ္ႀကိဳက္သလို ပါ၀င္လုပ္ေဆာင္ၾကတယ္။ တူရာကို တြဲလုပ္၊ မတူတာခြဲလုပ္ေပါ့။ ဒါေတြကလဲ တကယ္ေတာ့ အဘ၀တီကပဲ စတင္ၿပီး အႀကံေပး စတင္လုပ္တဲ့ ေဆာင္ရြက္ခ်က္ေတြဘဲ။ အခ်ိဳ႕ႏိုင္ငံေရးသမားေတြ ေဘးေရာက္ေနၾကတယ္။ ႏိုင္ငံေရးေတြကို စိတ္မ၀င္စားၾကေတာ့လို႕ ရာဇ၀တ္သား(Criminal) စိတ္ေပါက္ေနၾကတယ္။ ေထာင္ထဲမွာ အေနအစားေခ်ာင္ဖို႕ဘဲ အဓိကလို႕ ထင္မွတ္အယူစြဲေနၾကတယ္။ ႏိုင္ငံေရး သတင္းကို စားးေနတဲ့ ငပိေၾကာ္ေလာက္ကို တန္ဖိုးမထားၾကေတာ့ဘူး။ ဒါကလည္း အခ်င္းခ်င္း အျပန္အလွန္ေျပာဆိုေဆြးေႏြးၾကမႈ မရွိလို႕ဘဲ။ အခ်ိဳ႕လည္း  က်ဥ္ထားသလိုျဖစ္ေနတယ္။

            အဘ၀တီဦးေဆာင္ၿပီး ေထာင္တြင္း NLD ဖြဲ႕ျဖစ္တယ္။ သေဘာထားေၾကညာခ်က္ ထြက္ၾကတယ္။ ဒါနဲ႕ ေထာင္တြင္း ABSDF၊ ေထာင္တြင္း BCP၊ ေထာင္တြင္း လူ႕ေဘာင္သစ္၊ ေထာင္တြင္း KNU အဖြဲ႕၊ ေထာင္တြင္း ဒညတအဖြဲ႕။ သူ႕အဖြဲ႕ သူ႕အစုနဲ႕ ႏိုင္ငံေရးအသြင ္ေဆာင္တဲ့ အဖြဲ႕ေလးေတြ ဖြဲ႕ျဖစ္ၾကတယ္။ သေဘာထားေၾကျငာခ်က္ေတြ ထုတ္ျပန္ၾကတယ္။ ဒီေတာ့ ကိုယ့္အဖြဲ႕အတြင္းမွာလဲ ႏိုင္ငံေရးအယူအဆအျမင္ေတြ ေဆြးေႏြးၾကတယ္။ စာရြက္စာတမ္း၊ စာအုပ္စာေစာင္ေတြလည္း လိုင္းရုိက္ၿပီးသြင္းေနၾကတာဆိုေတာ့ ေရဒီယိုေတာင္ တိတ္တဆိတ္ သြင္းထားၾကတယ္။ ၀ါဒါ၀န္ထမ္းေတြကလည္း ပိုက္ဆံေပးရင္ အကုန္ခိုင္းလို႕ ရေနတဲ့ အခ်ိန္ေပါ့။

            ကၽြန္ေတာ္တို႕ ဒညတအဖြဲ႕မွာေတာ့ (၃)တိုက္မွာ ကိုဘမ်ိဳးသိန္း၊ ကိုမင္းဇင္၊ ကိုမ်ိဳးမင္း၊ ကၽြန္ေတာ္ရယ္၊ ေအာင္ထိုက္ရယ္ရွိတယ္။ ကၽြန္ေတာ္တို႕ဒညတရဲ႕ ေဘာ့စ္ကေတာ့ ကိုမ်ိဳးမင္းပဲ။ ဘာလုပ္ခ်င္တယ္၊ )