အေတြးအျမင္

ကိုယ့္ဇာတ္ကိုယ္သိမ္း

            ၂၀၀၈ ခုႏွစ္ အေမရိကန္ သမၼတေရြးေကာက္ပြဲတြင္ ၀င္ေရာက္ယွဥ္ၿပိဳင္မည့္ ဒီမို ကရက္တစ္ သမၼတေလာင္း ဟီလာရီကလင္တန္က အီရတ္သို႔ မ်က္ျမင္ကိုယ္ေတြ႕ သြားေရာက္ ေလ့လာၿပီးအျပန္တြင္  “အီရတ္စစ္သည္ သမၼတဘုရွ္ ခင္းေသာဇာတ္ျဖစ္သည္။ ၂၀၀၈ ခုႏွစ္ မတိုင္မီ ကိုယ္ခင္းသည့္ဇာတ္ ကိုယ္ႏိုင္ေအာင္ သိမ္းသြားပါ။ သို႔မဟုတ္ဘဲ ေနာက္တက္မည့္ သမၼတအသစ္ကို ဇာတ္႐ႈပ္လႊဲေပးမည္ဟုဆိုလွ်င္ တာ၀န္မဲ့ရာေရာက္သည္”ဟု ေ၀ဖန္ေျပာဆို လိုက္သည္။

            သို႔ျဖင့္ အီရတ္အေရးသည္ ၂၀၀၈ ခုႏွစ္ သမၼတေရြးေကာက္ပြဲမတိုင္မီ၌ အဆင္ေျပေျပ ႏွင့္ ၿပီးစီးသြားႏိုင္မည္၊ မသြားႏိုင္မည္ ခ်ိန္ဆတြက္ဆရေတာ့သည္။ ၂၀၀၈ ခုႏွစ္မတိုင္မီ မၿပီးစီး ဘဲ အီရတ္အေရးႏွင့္ အေရွ႕အလယ္ပိုင္းအေရးတို႔ မၿပီးမျပတ္ တန္းလန္းက်ေနလွ်င္ သို႔မဟုတ္ ပိုမိုဆိုး၀ါးလာလွ်င္ သမၼတဘုရွ္သည္ သမိုင္းတြင္ ဗီလိန္အျဖစ္ မွတ္ေက်ာက္တင္ခံရမည့္ အလားအလာေပၚသည္။

            ယခုျပႆနာသည္ ဇာတ္သိမ္းခန္း end game ျပႆနာျဖစ္သည္။ ဇာတ္သိမ္းခန္းကို ဘယ္လို႐ိုက္မလဲဟု ၾကည့္ရမည့္ကိစၥျဖစ္သည္။ ဤတြင္္ အီရတ္ဆိုင္ရာ အေမရိကန္ဗိုလ္ခ်ဳပ္ အသစ္တဦးကို ေရြးခ်ယ္တာ၀န္ေပးလိုက္သည္။ ဗိုလ္္ခ်ဳပ္ႀကီးအသစ္ ပီတေရာ္္ယပ္စ္သည္ ဗိုလ္္ခ်ဳပ္တဦးသာမဟုတ္၊ ပရင့္(စ္)ကန္တကၠသိုလ္မွ ပီအိတ္ခ်္ဒီေဒါက္တာဘြဲ႔ရသူတဦးလည္း ျဖစ္သည္။ သူ၏ ေဒါက္တာဘြဲ႔ရသည့္ က်မ္းမွာ“အေမရိကန္သမိုင္းႏွင့္ ဗီယက္နမ္မွ သင္ခန္းစာ မ်ား”ဟူ၍ ျဖစ္သည္။

ဒုတိယ ဘဂၢဒက္တိုက္ပြဲ

အီရတ္စစ္၏ ဇာတ္သိမ္းခန္းသည္ ဗီယက္နမ္စစ္ပြဲ၏ ဇာတ္သိမ္းခန္းႏွင့္ တူႏိုင္ မတူႏိုင္ အျငင္းပြားေနစဥ္ ဗီယက္နမ္စစ္ သင္ခန္းစာက်မ္းကို ေရးသားသူ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ႀကီး ပီတေရာ္ယပ္စ္ အား အီရတ္စစ္တပ္မွဴးႀကီးအျဖစ္ ခန္႔အပ္လိုက္ေသာအခါ ဗီယက္နမ္ႏွင့္ အီရတ္စစ္ ဇာတ္သိမ္း ခန္းခ်င္း တူညီလိမ့္မည္ဟု အကဲခတ္သမားတို႔က ခ်က္ခ်င္းေ၀ဖန္ၾကသည္။ ဗိုလ္ခ်ဳပ္အသစ္ သည္ ဗီယက္နမ္စစ္ ဇာတ္သိမ္းခန္းအေၾကာင္းကို က်မ္းျပဳစုသူတဦးျဖစ္ေန၍ အီရတ္စစ္ ဇာတ္သိမ္းခန္းကို ေကာင္းေကာင္းမြန္မြန္ စီမံခန္႔ခြဲႏိုင္လိမ့္မည္ဟု  ေမွ်ာ္လင့္ၾကသည္။

သို႔ေသာ္ အခ်ိဳ႕က ဗိုလ္ခ်ဳပ္အသစ္သည္ ဗီယက္နမ္သင္ခန္းစာတို႔ကို ေရေရလည္လည္ သိရွိထားသူျဖစ္၍ ဗီယက္နမ္ႏွင့္ မတူေအာင္ ဇာတ္သိမ္းခန္းတစ္မ်ိဳးကို ဇာတ္ညႊန္းဆင္ထားလိမ့္ မည္ဟု တြက္သည္။ အီရတ္စစ္ကို ဗီယက္နမ္စစ္နိဂံုးႏွင့္ တူေအာင္လုပ္မွာလား၊ မတူေအာင္ လုပ္မွာလား အေျခအတင္ အကဲျဖတ္ေနၾကသည္။

သို႔ရာတြင္ မည္သို႔ပင္ ပီအိတ္ခ်္ဒီဘဲြ႕ရ ဗီယက္နမ္စစ္ပြဲ သင္ခန္းစာတို႔ကို ဘယ္လိုပဲ ေနာေက်ေအာင္ သိေနသူျဖစ္ျဖစ္ ဗိုလ္ခ်ဳပ္အသစ္သည္ သမၼတဘုရ္ွ၏ ေပၚလစီ အထိန္းအခ်ဳပ္ လမ္းညႊန္မႈေအာက္တြင္ ေနေနရမည္သာျဖစ္သည္။ ယခု အီရတ္စစ္ပြဲကို ဆင္ႏႊဲခဲ့သည္မွာ ေလးႏွစ္ေက်ာ္ခဲ့ၿပီ။ ဘဂၢဒက္ၿမိဳ႕ကို ျပန္လည္ သိမ္းပိုက္ထားၿပီး ျဖစ္သည္။ ယခုတစ္ဖန္ ‘ဘဂၢဒက္တိုက္ပြဲ’ဆိုၿပီး စစ္ဆင္ေရးအသစ္တရပ္ ဆင္ႏြဲလာေသာအခါ ဘဂၢဒက္ကို သိမ္းပိုက္ ထားမႈသည္္ တရား၀င္ဘိသကဲ့သို႔ ျဖစ္သြားသည္။

အီရတ္တြင္ ဆူပူေသာင္းက်န္းေနသည္မွာ ဘဂၢဒက္ၿမိဳ႕တြင္သာ ျဖစ္သည္။ ဘဂၢဒက္ကို ၿငိမ္းခ်မ္းေအာင္ ထိန္းႏိုင္လွ်င္ အီရတ္တစ္ျပည္လံုးကို ၿငိမ္းႏိုင္မည္ဟု ယူဆလိုက္သည္။ ဤယူဆခ်က္ျဖင့္ ဘဂၢဒက္တိုက္ပြဲကို ဒုတိယအႀကိမ္ ဆင္ႏြဲေတာ့သည္။

သေရာ္ခ်က္ေလးပါး

          ပထမဘဂၢဒက္စစ္ပြဲ၌ ဆက္ဒမ္ဟူစိန္၏ အီရတ္စစ္တပ္တို႔ႏွင့္ ရင္ဆုိင္တိုက္ခိိုက္ရ သည္။ ယခု ဒုတိယဘဂၢဒက္တိုက္ပြဲတြင္မူ ရွီဟုိက္အုပ္စု အယ္လ္ဆာဒါ လက္နက္ကိုင္ အင္အားစုတို႔ကို အဓိက ဦးတည္တိုက္သည္။

            ဤတြင္ ကေမာက္ကမ သေရာ္ခ်က္ေလးပါး ေပၚလာသည္။ ပထမသေရာ္ခ်က္မွာ ယခု အေမရိကန္တပ္တို႔က တိုက္ခိုက္ေသာ အယ္လ္ေကးဒါးအင္အားစုတို႔သည္ အေမရိကန္ ဦးစီး က်င္းပျပဳလုပ္ေသာ ေရြးေကာက္ပြဲတြင္ အႏုိင္ရရွိသူတို႔ျဖစ္ေနသည္။ သူတို႔သည္ အီရတ္ပါလီမန္ တြင္လည္း ပါ၀င္သည္။ အီရတ္အစုိးရအဖြဲ႔တြင္လည္း ပါ၀င္သည္။

ဒုတိယသေရာ္ခ်က္သည္ ဆက္ဒမ္ဟူစိန္အား ႀကိဳးေပးကြပ္မ်က္သူ ပါးကြက္အာဏာသားတို႔ သည္ အယ္လ္ဆာဒါ ရွီဟိုက္အဖြဲ႕၀င္ေတြ ျဖစ္လာေနေသာ အခ်က္ျဖစ္သည္။ ဆက္ဒမ္ဟူစိန္ကို ႀကိဳးေပးကြပ္မ်က္သူ ရွီဟုိက္အင္အားစုတို႔သည္ ယခု အေမရိကန္တပ္တို႔၏ တုိက္ခိုက္ျခင္းကို ခံလိုက္ရၿပီ။ တတိယသေရာ္ခ်က္သည္ ဆက္ဒမ္ဟူစိန္ ကြပ္မ်က္ခံရၿပီး ရွီဟိုက္ေခါင္းေဆာင္ အယ္လ္ဆာဒါ၏ အမည္ကို ကြပ္မ်က္သူတို႔က ေႂကြးေၾကာ္စဥ္ “အယ္လ္ဆာဒါလဲ ကြပ္မ်က္ခံရ မွာပဲ”ဟု ျပန္လည္ တုံ႔ျပန္ေျပာဆိုခဲ့သည္။ ယခု ဆက္ဒမ္ဟူစိန္၏ တုံ႔ျပန္ခ်က္အတိုင္း အေမရိကန္စစ္တပ္တို႔က ေဆာင္ရြက္ေပးပုံရသည္။ တစ္နည္းေျပာလွ်င္ ဒုတိယဘဂၢဒက္တိုက္ပြဲ ၌ ရွီဟိုက္တို႔ကို တိုက္ျပျခင္းသည္ ဆြန္နီတို႔ကို ေက်နပ္ေအာင္ျပဳလုပ္ေပးသည့္သေဘာ ျဖစ္သြား သည္။ တတိယသေရာ္ခ်က္သည္ အီရတ္ရွိ ရွီဟုိက္အုပ္စုကို တိုက္ခိုက္ျပျခင္းျဖင့္ အီရန္(ရွီဟိုက္) တို႔ကို ကိုယ္စားလွယ္စစ္ပြဲ Proxy war ဆင္ႏႊဲလိုက္သလုိ ျဖစ္သြားသည္။ စတုတၳသေရာ္ခ်က္ သည္ အေမရိကန္ဦးစီးျပဳလုပ္ေသာ ေရြးေကာက္ပြဲတြင္ ရွီဟုိက္တို႔အမ်ားစု  အႏုိင္ရရွိသြားသည္။ ယခု က်န္ရွီဟုိက္အုပ္စုကို တုိက္ပြဲဆင္ႏႊဲသည္မွာ ေရြးေကာက္ပြဲရလဒ္ကို ဖ်က္ဆီးရာလည္း ေရာက္သြားသည္။ ယခု အီရတ္ဖြဲ႔စည္းအုပ္ခ်ဳပ္ပုံအေျခခံဥပေဒသည္လည္းေကာင္း၊ လႊတ္ေတာ္သည္လည္းေကာင္း အသက္၀င္ျခင္းမရွိေတာ့ေပ။

မတူေအာင္စဥ္းစား

ဤသေရာ္ခ်က္ေလးခ်က္ျဖင့္ ျပည့္စုံေနေသာ ဘဂၢဒက္တုိက္ပြဲကို ေဒါက္တာဘြဲ႔ရ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ႀကီးက ဦးစီးဆင္ႏႊဲသည္ဟု ဆိုျပန္ပါလွ်င္ ယင္းမွာ သေရာ္ခ်က္အသစ္တခု ထပ္မံ တိုးျခင္းသာ ျဖစ္သည္။

            ဗီယက္နမ္စစ္ဘက္ သင္ခန္းစာသည္ စစ္ပြဲကို အေမရိကန္လူထုကလည္း ေထာက္ခံ ရမည္။ စစ္ေျမျပင္မွ လူထုကလည္း ေထာက္ခံရမည္။ ဗီယက္နမ္စစ္ပြဲတြင္ အစပထမပိုင္း၌ အေမရိကန္လူထု၏ ေထာက္ခံမႈရသည္။ သို႔ေသာ္ စစ္ပြဲကာလၾကာလာသည္ႏွင့္ အေမရိကန္ လူထု၏ေထာက္ခံမႈ ၿပိဳလဲသြားသည္။ ဗီယက္နမ္လူထု၏ ေထာက္ခံမႈကိုမူ လုံး၀ မရခဲ့ေပ။

            ယခုအီရတ္စစ္ပြဲတြင္ အေမရိကန္လူထုေထာက္ခံမႈသည္ အစကတည္းက ယိုင္လဲေန ခဲ့သည္။ ယခုဆို ေျပာစရာပင္ မရွိေတာ့ၿပီ။ အီရတ္လူထု၏ ေထာက္ခံမႈတို႔ကား မရရွိသေလာက္ ျဖစ္သည္။ ထုိ႔ေၾကာင့္ လူထုေထာက္ခံမႈ ဆုံး႐ႈံးမႈအပိုင္း၌ ဗီယက္နမ္ႏွင့္ အီရတ္စစ္တို႔ တူညီ ေနသည္။ ထုိ႔ေၾကာင့္ ဇာတ္သိမ္းခန္းသည္ တူညီလိမ့္မည္ဟု ေျပာသူက ေျပာသည္။ သို႔ရာတြင္ အေမရိကန္ဗိုလ္ခ်ဳပ္တို႔သည္ ဗီယက္နမ္သင္ခန္းစာကို စြဲၿမဲေနပါလ်က္ ေကာက္ခ်က္ဆြဲပုံက တစ္မ်ဳိးျဖစ္ေနသည္။ ဗီယက္နမ္စစ္ႏွင့္ မတူေအာင္ အီရတ္စစ္ကို ဘယ္္လိုပြဲသိမ္းမလဲဟူ၍ စဥ္းစားေနၾကသည္။

ေမာင္စူးစမ္း
Ref: Washington Post, General Studies

x x x x x

16-2-2007 ရက္ေန႔ထုတ္ INTERNATIONAL ELEVEN ဂ်ာနယ္မွ
ကူးယူေဖာ္ျပသည္။ 

ARCHIVE